Cảm nhận: Người truyền kí ức (Lois Lowry)

Người truyền kí ức – Mặt trái của thiên đường 

 It's a world of laughter 

 a world of tears.

                It's a world of hopes

   and a world of fears…

Jonas, nhân vật chính bé nhỏ chỉ mới 12, dẫn chúng ta đến một thiên đường có thật. Tất cả những người khốn khổ, những kẻ bất mãn, nguyền rủa và căm ghét cuộc sống tàn nhẫn này, đều mơ đến một nơi như vậy. Đau khổ chỉ đơn thuần là không tồn tại ở đó. Cuộc sống phẳng lặng, dễ dàng, yên ổn và cực kì viên mãn.


Khi một đứa trẻ lọt lòng, nó được một gia đình hoàn hảo đón về với ba mẹ hòa thuận, mái nhà yên ấm no đủ. Mọi đứa trẻ lớn lên với sự chuẩn mực. Mọi thứ giành cho chúng đều đồng nhất và công bằng. Chúng nhận được sự giáo dục tốt nhất, bài học vỡ lòng là kĩ năng sử dụng từ ngữ hoàn hảo và phong thái cư xử lịch sự tuyệt vời. Cứ lên một tuổi, cuộc sống của chúng lại được đánh dấu bằng một mốc trưởng thành, cho đến năm 12 tuổi, chúng sẽ chính thức tiếp nhận “Nhiệm vụ”, công việc cả đời của mình

Khi các nhà lãnh đạo của chúng ta còn ngồi đây và bàn cãi, đau đầu vì cả tỉ vấn đề: nạn đói, môi trường, chiến tranh,… và những con người bé nhỏ cũng chật vật vì bao chuyện: bệnh tật, mối quan hệ không như mong muốn, điểm số, công việc, bị bắt nạt, bị tổn thương,... thì công dân nơi đây được bảo bọc khỏi mọi thứ phiền phức đó. Mầm mống của tất cả mọi thứ đe dọa hay nguy hiểm đều đươc loại trừ.

Sự đồng nhất cho mọi người, và mọi thứ, vậy nên không còn khác biệt, không còn chiến tranh. Con người kiểm soát thiên nhiên, nên không còn thiên tai hay đói nghèo. Sự giáo dục khắt khe tạo nên những con người tốt đẹp. Hội quan sát kĩ càng quyết định hướng đi phù hợp cho họ, quyết định tất cả cho họ để không ai phải đau khỏ vì lựa chọn sai lầm. Một thiên đường thật sự

Vậy nhưng Jonas, đứa trẻ điển hình của những đứa trẻ thế hệ đó, đã được lựa chọ để chứng minh chúng ta đã sai. Họ đã sai. Được lựa chọn để đánh thức cả cộng đồng khỏi giấc ngủ mộng mì đang nhấn chìm họ, và đem lại đôi mắt nhìn thế giới khác đi cho tôi.

Hành lí duy nhất là lòng dũng cảm , em đã trải qua cuộc hành trình kì lạ nhất, đẹp đẽ nhất, tìm lại những điều giản dị, ý nghĩa mà cay đắng hơn mọi điều em đã từng trải qua: màu sắc, cảm xúc, tốt lành và hiểm độc, tình yêu và hận thù, sống và chết, Và tất cả những thứ đó, ở nơi mà ta biết đến như hiện thực, nhưng với em, là kí ức.
Món quà đó, vừa tuyệt diệu vừa nguy hiểm, đem cho em niềm hạnh phúc lớn lao mà em chưa từng mơ tới: mới mẻ, sống động, mạnh mẽ, và cùng với xiết bao tuyệt vời. Lần đầu tiên, em mới cảm thấy mình đang sống, đang sống đúng nghĩa một con người. Những phép màu tuyệt diệu khiến em không hiểu nổi tại sao lại có người chối bỏ nó.

Nhưng cũng đồng thời, bức màn được kéo lên, lộ ra cơn ác mộng nhơ bẩn đã bị bỏ lại phía sau. Tâm hồn non nớt của em trải niệm cái đói chết đi sống lại. Đôi mắt trẻ thơ của em chứng kiến chiến tranh và sự tàn bạo của nó. Những con người khốn khổ cầu xin được chết, và cái chết đổ ập lên một đứa trẻ trạc tuổi em. Còn tôi, lặng lẽ nhận ra mặt trái của thiên đường

“Ánh sáng càng mạnh, thì bóng tối càng sâu”

Cái giá phải trả cho thiên đường, là một đời trơ lì, Không đau khổ hay thương yêu, sống vật vờ như một cái bóng cho đến ngày được một mũi tiêm giết chết. Sống ở nơi không màu sắc, âm nhạc, ảm đạm buồn tẻ. Những con người sống cũng một mái nhà không cùng huyết thống, không yêu thương cũng không kết nối. Tình cảm giữa họ nhạt nhòa, cảm xúc của họ hời hợt. Cha mẹ rời đi ngay khi con cái trưởng thành, sống ở nhà cộng đồng cho đến ngày họ không đủ khả năng làm việc nữa, chờ đợi cái chết mà họ còn chẳng biết là sẽ xảy đến như thế nào.

Có những người, được tẩy não để giết những người già yếu và thừa thãi dưới danh nghĩa phóng thích mà không một mảy may đau khổ hay tội lỗi. Jonas dần hiểu ra, từng chút một, rằng em sẽ chẳng bao giờ “bình thường” được nữa. Món quà của kí ức là không thể lấy lại. Cuộc sống thường nhật trở nên khó khăn, và tận bên trong, em biết mình không thể hòa nhập hay thấy hiểu gia đình hay bạn bè của mình. Em lặng lẽ gặm nhấm nỗi cô độc mới mẻ. Em yêu thương bạn bè và gia đình, nhưng họ chưa từng yêu em. Chỉ có em và “Người truyền thụ” thấy được những gì đẹp nhất của thế giới này, không chỉ có “màu sắc” “âm thanh”“cảm xúc”, mà còn là được sống, dù chỉ trong kí ức, như một con người thật sự với những hỉ, nộ, ái, ô đơn thuần. Và mặt tối của nó, cũng chỉ một mình em thấy được.

Cuối cuốn sách, em đã dần có ý chí riêng, và lựa chọn điều bản thân mình mong muốn. Em sợ hãi thế giới đau khổ, tối tăm lạ lẫm đó, nhưng em biết rằng mình không còn đường lui. Nếu ở lại, em sẽ lại chết mòn mỏi như một bản sao. Hơn cả an toàn, yên ổn, em khát khao được sống. Và niềm mong mỏi đó đưa em ra khỏi nhà kính bảo bọc em từ khi sinh ra, để lại hi vọng giải thoát khỏi gông xiềng vô cảm cho những người khác. Em mang theo bé Gabe, cứu bé khỏi bản án tử, và đưa bé đi tới nơi đẹp đẽ và nguy hiểm ngoài kia, như niềm hi vọng em ấp ủ và mong bé cũng hiểu được.

Cả cuốn sách là một cuộc hành trình nhẹ nhàng, đẹp đẽ, lay động tới tận trái tim. Nó tiếp thêm lòng dũng cảm cho những người còn đang sợ hãi, rằng hãy như Jonas, đón nhận thế giới này bằng cả trái tim mình. Thế giới mà em lựa chọn dù có phải bỏ mạng, là nơi ta đang sống đây. Hãy chọn cả hạnh phúc và đau khổ, yêu thương và ghét bỏ, sống đến tận cùng mọi cảm xúc, mọi âm thanh, vì cuộc sống là vậy. Dũng cảm và hiên ngang sống, chứ đừng trốn tránh nỗi đau. Cuộc sống là chuỗi đau khổ và hạnh phúc, và có những niềm vui xứng đáng để ta đón nhận khổ đau.