Thứ Ba, 23 tháng 8, 2016

Cảm nhận: Ratatouille

Bạn phải nói rằng mình thực sự ngạc nhiên khi quay lại viết những dòng nhiều năm sau lần đầu tiên xem Ratatouille. Nói đến đế chế phim hoạt hình Pixar và Disney, là nói đến những bộ phim là rung động thấu tâm can người xem, khiến ta khóc, ta cười, và chiêm nghiệm những bài học còn mãi với thời gian. Nhưng riêng Ratatouille luôn là một cái gì đó rất đặc biệt với bạn, mà sau vài dòng đáng yêu của anh Joe Ruelle “Còn riêng Ratatouille, đó không phải là phim cho trẻ em, mà là một tác phẩm nghệ thuật”, đã khiến bạn phải đặt bút.

Ratatouille, Nghiệp nấu ăn, kẻ mơ mộng và hơn thế nữa…

 




Cốt truyện

Remi, chú chuột cưng thứ hai của nhà Walt Disney, là một thiên tài, một kẻ dám ước mơ xa hơn, can đảm và điên rồ. Cậu tài năng và đầy nhiệt huyết, và dường như không có gì có thể cản được bước chân của cậu trên con đường đầu bếp.



Chà, chỉ trừ một vấn đề xíu con,

Cậu là chuột.

Là sinh vật kinh tởm, kẻ tử thù của mọi nhà bếp, và tại kinh đô ánh sáng và ẩm thực Paris, là thứ hèn mọn nhất trong mọi thứ hèn mọn. Nhưng điều đó dường như chưa bao giờ ảnh hưởng tới niềm đam mê nấu nướng trong cậu. Thứ mà, đã dẫn dắt cậu, qua cống rãnh ngõ hẻm và vùng ngoại ô của Paris, đến nhà hàng Gusteau, và gặp gỡ Linguini, chàng dọn bếp bình thường đến tầm thường.

Đôi bạn kì lạ này đã tìm được tiếng nói chung, và cái duyên cớ oái oăm ấy dẫn đến kế hoạch điên rồ nhất quả đất: Linguini sẽ trở thành cái bóng, con rối cho Remi để cậu chàng được nấu ăn thỏa thích. “Hữu xạ tự nhiên hương”, chẳng mấy chốc tài năng của Linguini, hay Remi, đã vực dậy danh tiếng nhà hàng Gusteau. Remi tìm lại được gia đình, Linguini tìm thấy tình yêu đầu đời, và đồng thời tìm ra thân phận thật của mình là con trai của Gusteau. Mọi chuyện tưởng như êm đẹp, nhưng không sớm thì muộn, Remi phải đứng trước câu hỏi luôn khuấy động tâm can “Cậu là ai?”…

Phải chăng đây cũng là câu hỏi đau đáu trong tâm trí bao người?

Ratatouille là câu chuyện như vạn câu chuyện đã từng kể về nhưng kẻ can đảm làm nên điều tuyệt diệu, mà cũng là độc nhất về chú chuột dám vươn xa hơn mọi định kiến và sợ hãi. Nó là bản hòa ca của sự ấm áp, tính nhân văn, về tình bạn, tình cảm gia đình, . Nó thì thầm với những ai đang ấp ủ ước mơ về bí mật của thành công. Nó cho ta thấm thía triết lí rằng đôi khi, tinh hoa của cuộc đời đến cũng vẻ ngoài khiêm nhường và tầm thường nhất.

Về Remi, về Linguini, và về tình bạn của họ

Chúng ta có một Remi hay xấu hổ, khiêm nhường, dễ thương và tài năng. Nhưng cùng với đó là tính cách thích kiểm soát, thất thường, có thể cực kì nhỏ nhen và xấu tính. Chúng ta còn có một Linguini không tài cán đặc biệt gì, thậm chí còn hậu đậu và ngờ nghệch. Nhưng chính sự ngốc nghếch và lòng nhân hậu vị tha, sự thật thà của anh lại là điểm dễ thương làm xiêu lòng nàng Colette tài năng và xinh đẹp. Hai nhân vật với hai cá tính khác biệt, có chiều sâu đã tạo nên một tình bạn đặc biệt, trải qua giông tố mà bền chặt, gắn bó với nhau.

Phải nói là buổi đầu gặp gỡ của hai bên không mấy thân thiện lắm, khi mà Linguini xíu nữa dìm chết Remi. Tình bạn, cũng như niềm tin giữa hai kẻ, một chuột một người, mỏng manh tựa sợi chỉ vậy. Nhưng dần dần, chính yêu cầu hợp tác đã xây dựng lòng tin, và khoảng thời gian bên nhau đã làm nảy sinh tình bạn. Cả hai bên nhau, cùng làm việc vì những gì mình muốn, với Remi là nấu ăn, còn với Linguini đơn giản chỉ có giữ được công việc. Nhưng thời gian trôi đi, và cả hai đổi thay.

Linguini và Remi, từng như bóng và hình, giờ đã mong muốn thế giới nhìn nhận chính bản thân mình, không phải người kia.

Nàng Colette xinh đẹp đến với Linguini, và tô điểm cuộc đời từng tẻ nhạt và thiếu vắng mục đích của cậu bằng tình yêu. Rồi mới phút trước, cậu còn là kẻ vô danh, ngay liền sau, cậu là con trai, người thừa kế của vị bếp trưởng tài năng nhất Paris Gusteau. Hào quang và trách nhiệm đổ ụp xuống làm cậu bối rối. Áp lực khiến cậu không thở nổi.

Còn Remi, cậu đã từng sợ hãi bị biết đến, từng lo lắng khi Linguini định tiết lộ với Colette về mình. Giờ đây, cậu mong muốn được công nhận, được biết đến. Ngược lại với Linguini, ánh hào quang xứng đáng với tài năng của cậu không hề đến, và cậu quá mệt mỏi khi phải núp trong bóng tối, dưới cái bóng của Linguini.

Vết nứt tình bạn của họ bắt đầu từ sự vô tâm của Linguini từ khi hẹn hò với Colette, và những lần ăn cắp vặt của Remi. Nó lan ra khi Linguini trong phút cáu bẳn đã đuổi Remi đi chỗ khác. Và tình bạn nát vụn khi sự cáu giận bồng bột khiến Remi lừa dối và phản bội lòng tin của Linguini. Nhưng có lẽ, vết nứt đầu tiên đã luôn ở đó, khi họ lần đầu nấu ăn như rối và người điều khiến rối. Từ giây phút đó, cả hai đã sống cuộc đời của ai đó không phải của họ.

Nhưng tình bạn đó vẫn là điều tuyệt vời nhất từng xảy ra với cả hai. Linguini cho Remi sự chào đón và tình cảm chân thành thay vì nhát chổi và lời xỉ vả, cho cậu một cơ hội bắt đầu con đường mơ ước của mình, cho cậu niềm tin về con người, và tình bạn chân thành nhất. Không có Remi, Linguini sẽ chẳng bao giờ tìm ra thân thế thật và tình yêu của đời mình. Và sau cùng, nhờ có Remi, anh mới có được công việc mà mình giỏi và yêu thích.

Vậy nên, thậm chí sau tất cả những lời cay đắng và bất chấp nguy cơ bị giết thảm khốc, Remi vẫn quay lại, vì cậu là đầu bếp, và vì người bạn quan trọng đó cần cậu. Và Linguini đã đứng ra bảo vệ bạn mình, biết rằng mình vừa phản bội đồng nghiệp cùng nàng Colette thương yêu và có thể sẽ mất họ mãi mãi. Tình bạn của Remi và Linguini là những ngày tháng bên nhau, dù có kinh qua phản bội nhưng vẫn có thứ tha, là thứ tình bạn lặng yên mà bền chặt, đầy tin tưởng. Họ sẽ luôn ở đấy vì nhau...

Những bài học sẽ không bao giờ hết thời


Remi là một kẻ lãng mạn, là người nghệ sĩ tài năng và can đảm. Vì xuất thân của mình, cậu đã bao lần rơi vào tình thế bị săn lùng và suýt toi mạng. Nhưng điều ấy không hề làm phai đi ham muốn nấu ăn của cậu. Chỉ có điều, Remi trong vô thức luôn muốn quên đi sự thật rằng cậu là chuột, vì thế giới này là nơi quá tàn nhẫn với giống loài của cậu. Cậu luôn quan niệm rằng rồi mình sẽ phải chọn giữa hai ngả, ước mơ và gia đình. Và điều đó làm cậu phát điên vì mệt.

‘Cháu chán phải giả vờ rồi. Cháu giả vờ là chuột cho ba mình, rồi chả vờ làm người cho Linguini’

‘Nhưng cậu không phải thế. Cậu chưa từng phải làm vậy...’

Mãi về sau, bạn mới nghiệm ra ý nghĩa của câu nói này...

Trong cuốn ‘Những kẻ xuất chúng’ Malcolm Gladwell, tác giả đã chỉ ra yếu tố của thành công chưa từng là sự làm việc đơn độc của thiên tài, mà là thành quả của môi trường, của cơ hội, tài năng và làm việc chăm chỉ. Tài năng của Remi chưa bao giờ là đủ. Cậu cần có gia đình, có bạn bè ở bên giúp đỡ.

Một trong những câu nói yêu thích của bạn là của Steven ‘Con người của chị không phải là nơi chị xuất thân, mà là những gì chị quan tâm và mong muốn trở thành’. Tựa như Ego đã viết ‘Không phải ai cũng có thể là làm nghệ thuật, nhưng người nghệ sĩ vĩ đại có thể đến từ bất kì đâu’

Và đó cũng là khi Remi hiểu rằng mình phải chấp nhận mình như chính mình, không phải chỉ là người đầu bếp hay một con chuột, mà là cả hai. Rằng dù nơi ta sinh ra không phải là con người ta, nhưng nó là một phần mà ta nâng niu trân trọng.

Giống như Linguini tưởng như vô dụng và vụng về, nhưng khi tận dụng thế mạnh về trượt Patin và sự khéo léo đã trở thành anh bồi bàn tài tình nhất mà ta từng thấy, chứ không phải một bếp trưởng bất đắc dĩ.

Chỉ khi hiểu và chấp nhận mình, con người mới thật sự hạnh phúc và thành công.

Còn cái tên Ratatouille, đây là tên một món ăn bình dân của pháp. Ngoài việc chơi chữ tên loài của Remi, nó còn ẩn chứa giá trị chủ đề của phim. Khi Ego gọi món, ông yêu cầu một món ăn là ‘một tầm nhìn mới mẻ’ và là ‘cú thúc mạnh mẽ vào tâm hồn’, và Ratatouille đã làm được điều đó. Nó đã chạm đến tận tâm can ông, và thay đổi mãi mãi cách nhìn của ông về ẩm thực. Tất cả những điều kì diệu đó, chỉ trong món ăn ‘nhà quê’. Vậy đấy, có những khi điều đẹp nhất đến trong bề ngoài tầm thường và giản dị nhất, vì cuộc sống luôn ẩn chứa những bất ngờ.

Và Remi cũng là một bất ngờ như vậy, tài năng nấu nướng của cậu đã thay đổi rất nhiều người. Cậu đã thay đổi cuộc đời của Linguini. Cậu đã khiến Ego chai sạn, khó tính phải đặt câu hỏi về sự nghiệp của mình tiếp cho ông sức mạnh đứng lên bảo vệ cái mới. ‘Suối nguồn’ đã cho ta cái nhìn về sự tàn khốc của thế giới với sự mới mẻ, bị coi là ngược lẽ thường. ’Đâu thể thay đổi tự nhiên’ Nhưng Remi đã chỉ cho ta thấy rằng ‘Thay đổi mới là tự nhiên’.

Rồi chính chúng ta cũng phải tự vấn mình. Đã bao lần ta lướt qua những điều kì diệu tưởng tầm thường, và liệu ta có đủ dũng cảm chấp nhận và bảo vệ cái mới không ?

Âm nhạc và hoạt họa.

Ngoài xây dựng những nhân vật tuyệt vời, hai chiều và câu chuyện nhiều lớp, sự duyên dáng mà ratatouille mang lại nằm ở âm nhạc và hoạt họa. Là bộ phim hoạt hình 3d từ năm 2007, bạn nên tìm đến phim mà không trông chờ vào sự chi tiết và đồ sộ trong hoạt họa như Zootopia, nhưng Ratatouille đã dựng lên một Paris xinh đẹp đến nao lòng. Từ vùng nông thôn yên bình, những ngõ ngách cống rãnh, từ góc phố tối tăm đến kinh đô ánh sáng diễm lệ ban đêm nhìn từ trên cao sẽ khiến trái tim của bất cứ ai lỡ nhịp. Ngoài ra, nó còn mở ra một nhà bếp kiểu Pháp thứ thiệt, nơi cuộc chiến với thời gian và thứ âm nhạc của vị giác giao hòa. Và còn âm nhạc thì sẽ khiến bạn muốn ngâm nga, nhảy múa, và sẽ kẹt trong đầu bạn nhiều ngày liền. Xuyên suốt bộ phim là những giai điệu mơ mộng, lãng mạn, du dương đầy mê say. Nếu hoạt họa tạo nên cái xác, thì âm nhạc đã vẽ lên cái hồn của chất Pháp trong Ratatouille. Thực ra, chỉ cần cái tên Micheal Giacchino đã đủ đảm bảo cho nhạc phim rồi.

Lời kết

Dù thông điệp chính của phim là hãy dũng cảm vươn tay theo đuổi ước mơ của mình, để ước mơ chứ không phải xuất thân quyết định con người ta, nhưng bài học về thấu hiểu và chấp nhận bản thân mình thấm thía với bạn hơn. Đối với bạn, Remi là nguồn cảm hứng, nhưng bạn cảm thấy mình tương đồng với Linguini hơn. Chúng ta có thể không phải là thiên tài, nhưng tận dụng điểm mạnh và khắc phục điểm yếu của mình, chúng ta vẫn có thể thành công trong cuộc chơi riêng của chính mình

Những bộ phim như thế này chính là lí do khiến cho bạn nhột nhạt khi nghe câu ‘Phim hoạt hình là dành cho con nít’, vì một trong những cái tài của Pixar và Disney là làm phim cho mọi lứa tuổi, từ cái hài hước, thân thiện cho trẻ em đến cái đẹp không chỉ trong âm nhạc, hình thức mà còn là nội dung cho người lớn xem và nhớ lại, mà suy ngẫm.

Cái này chắc chắn là không phải để dụ ai dân tình đi xem phim, mà ừ, có đấy, mấy người có công đọc đến đây rồi đi xem lại ngay đi, rồi xem lần nữa, và cả lần nữa nhé. Bạn không khen quá đâu, phim có giải Oscar, Qủa cầu vàng tầm 7 giải khác ít nổi tiếng hơn nhưng quá dài để liệt kê đấy.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét